Zanim przeczytasz
Oparzenie 3 stopnia niszczy całą grubość skóry właściwej. Skóra bywa blada, woskowata lub brunatna, a środek rany często nie boli, bo giną zakończenia nerwowe. Brak bólu nie oznacza łagodnego urazu: każde takie podejrzenie wymaga pomocy lekarskiej. W domu można tylko wezwać pogotowie (112) i zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem.
- Dlaczego: nerwy są zniszczone, więc brak bólu myli
- Liczby: 1% powierzchni ciała to dłoń z palcami poszkodowanego
- Jak: przerwać działanie czynnika, wezwać pomoc, jałowy opatrunek
- Uwaga: żadnych maści, tłuszczów, sody ani octu na ranę
Co to jest oparzenie 3 stopnia?
Oparzenie 3 stopnia (oparzenie III stopnia, oparzenie trzeciego stopnia) obejmuje całą grubość skóry właściwej oraz tkanki pod nią: nerwy, naczynia i tkankę tłuszczową. Medycyna nazywa je też oparzeniem głębokim, a po angielsku third-degree burn.
| Stopień | Głębokość | Wygląd | Ból |
|---|---|---|---|
| 1 | naskórek | zaczerwieniona skóra | tak |
| 2 | część skóry właściwej | pęcherze | tak |
| 3 | cała skóra właściwa i tkanki pod nią | blada, woskowata lub brunatna | często brak w środku rany |
| 4 | mięśnie i kości | zwęglona skóra | nie dotyczy |
Czym różni się od 2 i 4 stopnia?
- Przy oparzeniu drugiego stopnia powstają pęcherze i rana boli.
- Oparzenie 4 stopnia sięga mięśni i kości i jest najcięższe. Część klasyfikacji wyróżnia tylko trzy stopnie.
Jak wygląda oparzenie 3 stopnia i czy boli?
Rana jest blada, woskowata lub brunatna, a przy zwęgleniu ciemna. Cechy rany:
- skóra sucha, twarda i pozbawiona elastyczności,
- pęcherze albo całkowicie zniszczony naskórek,
- martwica skóry, która tworzy żółte lub białoszare strupy,
- zniszczone mieszki włosowe.
Środek rany bywa bezbolesny, bo zakończenia nerwowe zostały zniszczone. Ból pochodzi z brzegów rany i z otaczających oparzeń niższego stopnia, dlatego poszkodowany może skarżyć się na cierpienie mimo głębokiego uszkodzenia w środku. Brak bólu w ranie jest objawem, a nie ulgą.
Skąd bierze się oparzenie 3 stopnia?
Najczęściej z otwartego ognia, gorącego oleju, dłuższego kontaktu z wrzątkiem i pary. Głęboką ranę dają też prąd i chemikalia.
Skóra ulega uszkodzeniu już powyżej 44°C (dane octenisept.pl). Głębokość rany zależy od temperatury i czasu kontaktu: im gorętszy czynnik i dłuższy kontakt, tym głębiej sięga uszkodzenie.
W domu i warsztacie groźne są też substancje z szafki: silne kwasy i zasady oraz suche chemikalia, jak cement i wapno. Wywołują one oparzenie chemiczne, które może wejść głęboko, choć na początku boli słabo. Szczegółowe wytyczne pierwszej pomocy i postępowania z danym preparatem zawiera karta charakterystyki substancji chemicznej.
Jak ocenić rozległość oparzenia?
Małe oparzenia mierzy się regułą dłoni: dłoń poszkodowanego razem z palcami to około 1% powierzchni ciała. Duże szacuje się regułą dziewiątek (Wallace’a), którą podaje ranisilver.pl.
| Część ciała | Udział w powierzchni ciała |
|---|---|
| głowa i szyja | 9% |
| każda ręka | 9% |
| tułów z przodu | 18% |
| tułów z tyłu | 18% |
| każda noga | 18% |
| krocze | 1% |
Odsetek powierzchni ciała objęty oparzeniem to w skrócie TBSA. Postać lekka obejmuje do 1% powierzchni, średnia 2–10%, ciężka powyżej 10%. Im większa powierzchnia, tym większe ryzyko, a ocenę, choćby przybliżoną, przekaż dyspozytorowi.
Co zrobić od razu, a czego nie wolno robić?
- Przerwij działanie czynnika, który parzy.
- Zadzwoń pod 112 i podaj, co się stało oraz jak duża jest rana.
- Przykryj ranę jałowym opatrunkiem.
Gdy poszkodowany jest nieprzytomny, wezwij pomoc i sprawdź, czy oddycha. Dalej postępuj według poleceń dyspozytora.
Czego nie wolno robić:
- nie smaruj rany maściami ani tłuszczami,
- nie zdejmuj odzieży przylegającej do skóry,
- nie nakładaj past, octu ani sody.
Z szafki nie sięgam po żaden z tych środków. Przy ciężkich i rozległych oparzeniach priorytetem jest wezwanie pomocy i jałowy opatrunek. Chłodzenie nie powinno opóźniać telefonu, a długie chłodzenie dużych powierzchni grozi wychłodzeniem poszkodowanego. Mniejsze oparzenia opisuje wpis o oparzeniu wrzątkiem.
Jak leczy się oparzenie 3 stopnia i ile się goi?
Leczenie odbywa się w szpitalu: opracowuje się ranę, podaje płyny, a często wykonuje przeszczep skóry. Gojenie trwa tygodnie lub miesiące, zależnie od głębokości rany. Potem pojawiają się blizny i przykurcze, a leczenie uzupełnia rehabilitacja.
Czy da się leczyć w domu? Nie. Wyjątku nie ma, w domu wykonuje się wyłącznie pierwszą pomoc. Czy zostaje blizna? Tak, zwykle widoczna. W ciężkich postaciach bliznę koryguje się operacyjnie lub laserem (wg medme).
Oparzenie chemiczne a trzeci stopień
Silna zasada, na przykład wodorotlenek sodu, potrafi uszkodzić tkanki głęboko. Po kontakcie obowiązuje płukanie wodą i pomoc medyczna, a objawy i pierwszą pomoc opisuje wpis o oparzeniu chemicznym skóry. Gdy substancja trafi do oka, to osobny i pilny przypadek: chemikalia w oku wymagają natychmiastowej pomocy.






Leave a Reply