Oparzenie trzeciego stopnia: jak wygląda i co robić

Teresa Malinowska Avatar

4 min czytania

Jałowy opatrunek i sól fizjologiczna na stole obok apteczki pierwszej pomocy

Zanim przeczytasz

Oparzenie 3 stopnia niszczy całą grubość skóry właściwej. Skóra bywa blada, woskowata lub brunatna, a środek rany często nie boli, bo giną zakończenia nerwowe. Brak bólu nie oznacza łagodnego urazu: każde takie podejrzenie wymaga pomocy lekarskiej. W domu można tylko wezwać pogotowie (112) i zabezpieczyć ranę jałowym opatrunkiem.

  • Dlaczego: nerwy są zniszczone, więc brak bólu myli
  • Liczby: 1% powierzchni ciała to dłoń z palcami poszkodowanego
  • Jak: przerwać działanie czynnika, wezwać pomoc, jałowy opatrunek
  • Uwaga: żadnych maści, tłuszczów, sody ani octu na ranę

Co to jest oparzenie 3 stopnia?

Oparzenie 3 stopnia (oparzenie III stopnia, oparzenie trzeciego stopnia) obejmuje całą grubość skóry właściwej oraz tkanki pod nią: nerwy, naczynia i tkankę tłuszczową. Medycyna nazywa je też oparzeniem głębokim, a po angielsku third-degree burn.

Stopień Głębokość Wygląd Ból
1 naskórek zaczerwieniona skóra tak
2 część skóry właściwej pęcherze tak
3 cała skóra właściwa i tkanki pod nią blada, woskowata lub brunatna często brak w środku rany
4 mięśnie i kości zwęglona skóra nie dotyczy

Czym różni się od 2 i 4 stopnia?

  • Przy oparzeniu drugiego stopnia powstają pęcherze i rana boli.
  • Oparzenie 4 stopnia sięga mięśni i kości i jest najcięższe. Część klasyfikacji wyróżnia tylko trzy stopnie.

Jak wygląda oparzenie 3 stopnia i czy boli?

Rana jest blada, woskowata lub brunatna, a przy zwęgleniu ciemna. Cechy rany:

  • skóra sucha, twarda i pozbawiona elastyczności,
  • pęcherze albo całkowicie zniszczony naskórek,
  • martwica skóry, która tworzy żółte lub białoszare strupy,
  • zniszczone mieszki włosowe.

Środek rany bywa bezbolesny, bo zakończenia nerwowe zostały zniszczone. Ból pochodzi z brzegów rany i z otaczających oparzeń niższego stopnia, dlatego poszkodowany może skarżyć się na cierpienie mimo głębokiego uszkodzenia w środku. Brak bólu w ranie jest objawem, a nie ulgą.

Skąd bierze się oparzenie 3 stopnia?

Najczęściej z otwartego ognia, gorącego oleju, dłuższego kontaktu z wrzątkiem i pary. Głęboką ranę dają też prąd i chemikalia.

Skóra ulega uszkodzeniu już powyżej 44°C (dane octenisept.pl). Głębokość rany zależy od temperatury i czasu kontaktu: im gorętszy czynnik i dłuższy kontakt, tym głębiej sięga uszkodzenie.

W domu i warsztacie groźne są też substancje z szafki: silne kwasy i zasady oraz suche chemikalia, jak cement i wapno. Wywołują one oparzenie chemiczne, które może wejść głęboko, choć na początku boli słabo. Szczegółowe wytyczne pierwszej pomocy i postępowania z danym preparatem zawiera karta charakterystyki substancji chemicznej.

Jak ocenić rozległość oparzenia?

Małe oparzenia mierzy się regułą dłoni: dłoń poszkodowanego razem z palcami to około 1% powierzchni ciała. Duże szacuje się regułą dziewiątek (Wallace’a), którą podaje ranisilver.pl.

Część ciała Udział w powierzchni ciała
głowa i szyja 9%
każda ręka 9%
tułów z przodu 18%
tułów z tyłu 18%
każda noga 18%
krocze 1%

Odsetek powierzchni ciała objęty oparzeniem to w skrócie TBSA. Postać lekka obejmuje do 1% powierzchni, średnia 2–10%, ciężka powyżej 10%. Im większa powierzchnia, tym większe ryzyko, a ocenę, choćby przybliżoną, przekaż dyspozytorowi.

Co zrobić od razu, a czego nie wolno robić?

  1. Przerwij działanie czynnika, który parzy.
  2. Zadzwoń pod 112 i podaj, co się stało oraz jak duża jest rana.
  3. Przykryj ranę jałowym opatrunkiem.

Gdy poszkodowany jest nieprzytomny, wezwij pomoc i sprawdź, czy oddycha. Dalej postępuj według poleceń dyspozytora.

Czego nie wolno robić:

  • nie smaruj rany maściami ani tłuszczami,
  • nie zdejmuj odzieży przylegającej do skóry,
  • nie nakładaj past, octu ani sody.

Z szafki nie sięgam po żaden z tych środków. Przy ciężkich i rozległych oparzeniach priorytetem jest wezwanie pomocy i jałowy opatrunek. Chłodzenie nie powinno opóźniać telefonu, a długie chłodzenie dużych powierzchni grozi wychłodzeniem poszkodowanego. Mniejsze oparzenia opisuje wpis o oparzeniu wrzątkiem.

Jak leczy się oparzenie 3 stopnia i ile się goi?

Leczenie odbywa się w szpitalu: opracowuje się ranę, podaje płyny, a często wykonuje przeszczep skóry. Gojenie trwa tygodnie lub miesiące, zależnie od głębokości rany. Potem pojawiają się blizny i przykurcze, a leczenie uzupełnia rehabilitacja.

Czy da się leczyć w domu? Nie. Wyjątku nie ma, w domu wykonuje się wyłącznie pierwszą pomoc. Czy zostaje blizna? Tak, zwykle widoczna. W ciężkich postaciach bliznę koryguje się operacyjnie lub laserem (wg medme).

Oparzenie chemiczne a trzeci stopień

Silna zasada, na przykład wodorotlenek sodu, potrafi uszkodzić tkanki głęboko. Po kontakcie obowiązuje płukanie wodą i pomoc medyczna, a objawy i pierwszą pomoc opisuje wpis o oparzeniu chemicznym skóry. Gdy substancja trafi do oka, to osobny i pilny przypadek: chemikalia w oku wymagają natychmiastowej pomocy.

Teresa Malinowska Avatar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *