Zanim przeczytasz
Chemię domową trzymaj w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach z etykietą, w jednym miejscu zamykanym na zamek, poza zasięgiem dzieci. Zamknięcie liczy się bardziej niż wysokość półki, a oryginalne opakowanie bardziej niż porządek. O bezpieczeństwie decyduje też sąsiedztwo: wybielacz z chlorem stoi osobno od kwasów i środków z amoniakiem, a łatwopalne rozpuszczalniki z dala od utleniaczy, ciepła i słońca.
- Dlaczego: etykieta mówi, co pod klucz i co w chłodzie
- Liczby: aerozole nie powyżej 50°C
- Jak: rozdziel chlor, kwasy, amoniak i rozpuszczalniki
- Uwaga: nigdy w butelkach po napojach
Gdzie w domu trzymać chemię?
Najlepiej w jednym zamykanym miejscu: szafce zamykanej na klucz albo z blokadą drzwiczek, najlepiej ustawionej wyżej, niż sięga dziecko. Pod zlewem chemia może stać tylko wtedy, gdy drzwiczki mają blokadę. Domowa szafa na substancje chemiczne to zwykła szafka z zamkiem.
- zamek albo blokada drzwiczek,
- sucho i chłodno,
- osobna szafka, nie ta, w której leży żywność,
- z dala od kuchenki, grzejnika i pieca, więc nie nad płytą.
Wolę jedno miejsce zamiast pięciu: łatwiej wtedy kontrolować, co w domu stoi i co trzeba przejrzeć.
W czym przechowywać chemikalia?
W oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu z etykietą. Producent dobrał zamknięcie i materiał butelki do zawartości, a etykieta niesie piktogramy, hasło ostrzegawcze i zwroty ostrzegawcze. Ośrodki toksykologiczne wskazują przelewanie chemii do butelek po napojach i słoików po żywności jako przyczynę przypadkowych zatruć: butelka wygląda jak napój.
- Płyny stawiaj na tacy lub w kuwecie, która zatrzyma wyciek.
- Woda utleniona rozkłada się do wody i tlenu, szybciej w świetle i cieple, dlatego sprzedawana jest w ciemnej butelce. Nie przelewaj jej do przezroczystej.
- Proszki higroskopijne (soda kalcynowana, kwasek cytrynowy, nadwęglan sodu) zbrylają się w wilgoci, a nadwęglan traci wtedy aktywny tlen. Trzymaj je w szczelnie zamkniętym pojemniku.
Jak opisać pojemnik, gdy trzeba przelać chemię?
Gdy przelanie jest nieuniknione, użyj pojemnika niespożywczego i opisz go czterema rzeczami:
- nazwą związku,
- stężeniem,
- datą przelania,
- piktogramem lub ostrzeżeniem przepisanym z oryginału.
Co na etykiecie mówi o przechowywaniu?
Zwroty P z grupy przechowywania mówią wprost, gdzie ma stać butelka. Etykieta według rozporządzenia CLP zawiera piktogramy, hasło ostrzegawcze „Niebezpieczeństwo” lub „Uwaga”, zwroty H (rodzaj zagrożenia) i zwroty P (środki ostrożności). Zwroty P przekładają się na układ szafki tak:
| Zwrot P | Co oznacza dla szafki |
|---|---|
| P102 „Chronić przed dziećmi” | szafka zamykana, poza zasięgiem dzieci |
| P405 „Przechowywać pod zamknięciem” | zamek lub klucz, nie samo wysokie miejsce |
| P233 „Przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty” | zakręcaj opakowanie zaraz po użyciu |
| P403 „Przechowywać w miejscu dobrze wentylowanym” | pomieszczenie z wymianą powietrza, nie zamknięta wnęka |
| P410+P412 „Chronić przed światłem słonecznym. Nie wystawiać na działanie temperatury przekraczającej 50°C/122°F” | aerozole z dala od grzejnika i nasłonecznionego parapetu |
Co znaczą symbole w rombach na tej samej etykiecie, opisują piktogramy GHS na etykiecie, czyli oznaczenia globalnie zharmonizowanego systemu klasyfikacji chemikaliów.
Których chemikaliów nie stawiać obok siebie?
Rozdziel cztery grupy: wybielacze z chlorem, kwasy, zasady ze środkami z amoniakiem oraz łatwopalne rozpuszczalniki. Utleniacze trzymaj z dala od rozpuszczalników.
| Grupa | Przykłady z domu | Nie stawiaj obok |
|---|---|---|
| Wybielacze z chlorem | płyny z podchlorynem sodu | kwasów, środków z amoniakiem, łatwopalnych rozpuszczalników |
| Kwasy | odkamieniacze, kwas solny do WC | zasad, wybielaczy z chlorem |
| Zasady i środki z amoniakiem | soda kalcynowana, środki do udrażniania z NaOH, preparaty z amoniakiem | kwasów, wybielaczy z chlorem |
| Łatwopalne rozpuszczalniki | aceton, alkohol izopropylowy | utleniaczy, grzejnika, iskier |
| Utleniacze | nadwęglan sodu, woda utleniona, podchloryn | łatwopalnych rozpuszczalników |
To są substancje niezgodne, czyli takie, które w kontakcie ze sobą stwarzają zagrożenie. Podchloryn sodu z kwasami uwalnia chlor, a z amoniakiem tworzy chloraminy. Oba gazy drażnią drogi oddechowe, więc wyciek jednej butelki na drugą jest realnym ryzykiem, a nie teorią.
Według kart charakterystyki temperatura zapłonu acetonu wynosi około −20°C, a alkoholu izopropylowego około 12°C. Obie ciecze są więc wysoce łatwopalne w zwykłym domu, a ich pary są cięższe od powietrza i zbierają się nisko.
Płyny ustawiaj niżej niż proszki. Wybielacz z chlorem daję na osobną półkę i własną tacę, żeby wyciek nie sięgnął sąsiednich butelek.
Jak zabezpieczyć chemię przed dziećmi?
Zabezpiecz chemię zamkniętą szafką, bo zamknięcie utrudniające otwarcie przez dzieci tylko utrudnia otwarcie opakowania, ale go nie uniemożliwia. Dlatego:
- Zamknij szafkę na zamek albo blokadę drzwiczek. Wysokość półki traktuj jako dodatek, nie zabezpieczenie.
- Sprawdź, czy opakowanie ma zamknięcie utrudniające otwarcie przez dzieci. Jest obowiązkowe m.in. dla produktów o toksyczności ostrej kat. 1–3, działaniu żrącym na skórę kat. 1 i zagrożeniu spowodowaniem aspiracji.
- Zakręcaj butelkę od razu po użyciu i odstawiaj ją do szafki, zamiast zostawiać na blacie.
Wypukły trójkąt na butelce to wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie dla niewidomych. Mają je m.in. opakowania produktów żrących, toksycznych i skrajnie łatwopalnych, ale dzieci przed otwarciem nie chroni.
Kapsułki do prania w płynie od 1 czerwca 2015 r. muszą mieć nieprzezroczyste opakowanie zewnętrzne, zamknięcie utrudniające otwarcie przez dzieci i folię z substancją o gorzkim smaku (rozporządzenie UE nr 1297/2014). Pudełko nie powinno stać na pralce, jego miejsce jest w szafce razem z resztą chemii.
Czy chemia przetrwa w garażu, na balkonie i w piwnicy?
Nie zawsze, bo poza mieszkaniem problemem jest temperatura. Mróz rozwarstwia i rozsadza płyny wodne, więc preparatów nie zostawia się na zimę w nieogrzewanym garażu ani na balkonie. Upał i słońce szkodzą aerozolom, których nie wolno nagrzewać powyżej 50°C, oraz wodzie utlenionej. Wilgotna piwnica zbryla proszki higroskopijne.
Aceton i inne rozpuszczalniki o niskiej temperaturze zapłonu trzymaj z dala od pieca i kosiarki.
Czy w domu potrzebna jest szafa na substancje chemiczne z normą?
Nie. Szafy na ciecze palne według normy PN-EN 14470-1 mają klasę odporności ogniowej 15, 30, 60 lub 90 minut, a norma PN-EN 14470-2 dotyczy szaf na butle gazowe. To wyposażenie laboratoriów i zakładów. W domu wystarcza zamykana szafka, a przy większej ilości rozpuszczalników metalowa.
Co zrobić, gdy dziecko dobierze się do chemii?
Działaj w tej kolejności:
- Zabierz dziecku opakowanie i nie wywołuj wymiotów.
- Zadzwoń na 112 albo do ośrodka toksykologicznego.
- Miej przy sobie opakowanie z etykietą, żeby podać nazwę preparatu.
- Przy kontakcie ze skórą lub oczami płucz wodą.
Dalsze postępowanie ustala ośrodek toksykologiczny lub lekarz. Czas płukania i objawy, które wymagają pomocy medycznej, opisuje tekst o tym, jak wygląda pierwsza pomoc przy oparzeniu chemicznym.
Po co trzymać kartę charakterystyki pod ręką?
Przy domowej chemii liczą się trzy sekcje karty: 4 (pierwsza pomoc), 7 (postępowanie z substancją i magazynowanie) i 10 (stabilność, reaktywność i substancje niezgodne). Dla zwykłych środków czystości wystarcza etykieta, karta przydaje się przy preparatach warsztatowych. Układ wszystkich 16 sekcji opisuje tekst o tym, jak czytać kartę charakterystyki.
Dodaj komentarz