Boraks na mrówki: jak działa i gdzie go nie kłaść

Jak boraks zabija mrówki?

Powoli, i właśnie na tym polega cały pomysł. Boraks zaburza trawienie i metabolizm owada, prowadzi do odwodnienia i uszkodzenia przewodu pokarmowego, ale nie od razu. Robotnica zdąży więc wrócić do mrowiska, zanim zginie. Chemię samego związku, czyli właściwości boraksu, opisuje osobny wpis.

1. Robotnica zjada przynętę i wraca do gniazda.
2. Oddaje pokarm innym robotnicom, larwom i królowej, bo mrówki karmią się nawzajem (to trofalaksja).
3. Trucizna trafia do całej kolonii, a śmierć królowej oznacza koniec kolonii.

Dlaczego przynęta musi mieć mało boraksu?

Przynęta ma być jadalna na tyle długo, żeby mrówka doniosła ją do gniazda. Za dużo boraksu odstrasza mrówki albo zabija je jeszcze przy przynęcie, i wtedy gniazdo zostaje nietknięte. Za mało daje efekt słaby lub krótkotrwały.

W jednym z poradników ogrodniczych boraks, woda i cukier mają się do siebie wagowo jak 1:18:7, czyli boraks to ok. 4% masy przynęty. To rząd wielkości, którego warto się trzymać. Przepisy z wyraźnie większym udziałem boraksu, jak pasta z tabeli niżej, kupują szybki efekt przy miseczce, a nie w gnieździe.

Przynęta słodka czy białkowa?

Obie działają, bo mrówki chętnie jedzą pokarm bogaty w cukry i białko, a najbardziej lubią spadź mszyc.

Nie zgaduj, co lubi twoja kolonia: wyłóż obie przynęty i zostaw tę, którą mrówki biorą. Resztę zabierz.

Gdzie kłaść przynętę z boraksem?

Tam, gdzie mrówki same chodzą, a ludzie i zwierzęta nie. Wykładaj ją w płaskim naczyniu (płynną można podać na nasączonych wacikach):

• na ścieżce mrówek, tuż przy ich szlaku;
• przy wejściu do domu, w szczelinie przy listwie lub progu;
• w pobliżu gniazda;
• w zamkniętym pojemniku z małymi otworami, tam gdzie w okolicy bywają zwierzęta.

Mrówki muszą dojść do przynęty bez przeszkód, więc nie zasłaniaj im szlaku. Pojemnik z małymi otworami ogranicza dostęp zwierząt, ale nie zastępuje miejsca poza ich zasięgiem.

Gdzie nie kłaść boraksu?

Wszędzie, gdzie przynętę mógłby zjeść ktoś inny niż mrówka albo gdzie boraks trafiłby do gleby.

Słodki syrop w miseczce wygląda dla dziecka jak poczęstunek, więc przynętę stawia się wyłącznie tam, gdzie dziecko nie sięgnie ani nie wejdzie. Gdy takiego miejsca nie ma, wybiera się inny sposób. Ta sama zasada dotyczy psa i kota: miseczka z przynętą nie może stać na ich trasie ani przy ich jedzeniu i wodzie.

Na grządki, trawnik i do doniczek boraks nie trafia wcale. Bor to mikroelement: roślina potrzebuje go w śladowych ilościach, a nadmiar jej szkodzi. Boraks ma też działanie chwastobójcze: w poradnikach ekologicznych stosuje się go w oprysku na chwasty. Sypanie go na grządkę czy w doniczkę to więc zabieg przeciwko własnym roślinom. Przy każdym zabiegu na działce najpierw pytam, czy nie zaszkodzi roślinom, i boraks w ziemi tego testu nie przechodzi. Przynęta ma stać w miseczce na ścieżce, nie w ziemi.

W kuchni obowiązuje osobny porządek. Przynęta nie powinna sąsiadować z jedzeniem ani być mieszana w naczyniach, z których się jada. Do przygotowania służą osobne, opisane przedmioty.

Po jakim czasie boraks działa?

W małych gniazdach efekt bywa widoczny w ciągu 24 godzin, a przy dużej kolonii po 3-4 dniach (tak podaje jeden z poradników). Wrzątek albo oprysk zabija mrówki na miejscu, ale przynęta ma działać wolno, żeby trucizna dotarła do gniazda.

Dlatego nie niszcz ścieżek, którymi mrówki idą po przynętę. Jeśli miseczka pustoszeje, uzupełniaj ją, aż ruch całkiem zamrze.

Celem jest zniszczenie całej kolonii, a ta bywa wieloogniskowa: obok głównego gniazda są gniazda satelickie, połączone korytarzami. Pozostawione choćby jedno gniazdo satelickie odbudowuje kolonię. Boraks jest więc skuteczny wtedy, gdy przynęta dociera także do gniazd satelickich. Jeśli mimo przynęty pojawiają się nowe szlaki, szukaj gniazda satelickiego i wyłóż przynętę także przy nim.

Co oznaczają ostrzeżenia na opakowaniu boraksu?

W UE boraks ma klasyfikację Repr. 1B (CLP), zwrot H360FD i piktogram GHS08, dlatego osoby w ciąży lub planujące dziecko nie powinny z nim pracować. Pełny słownik, czyli zwroty H na etykiecie, opisuje osobny wpis.

Mieszankę przygotowuje się w rękawicach i bez pylenia, a proszek odmierza się spokojnie, bez przesypywania z wysoka.

Produkty biobójcze w Polsce wymagają pozwolenia (rozporządzenie BPR 528/2012), a jego numer jest na etykiecie. Gotowa przynęta ze sklepu ma więc taki numer, domowa mieszanka nie. Przy zakupie sprawdź też nazwę: boraks to tetraboran sodu, a kwas borowy to osobny związek.

Czy mrówki na działce zawsze trzeba truć?

Nie. Zwalczanie jest uzasadnione, gdy mrówki są liczne i uciążliwe, a pojedyncze szlaki na ścieżce to jeszcze nie powód do przynęty. Mrówki spulchniają i napowietrzają glebę, rozsiewają nasiona i sprzątają resztki.

Resztki, zatrucie i inne sposoby

Co zrobić z resztkami przynęty?

Przelej je do zakręcanego pojemnika i opisz, żeby nikt nie pomylił go z syropem. Nie wylewaj do zlewu, nie wysypuj na grządkę i nie wrzucaj do kompostu. Sposób postępowania z odpadem znajdziesz w sekcji 13 karty charakterystyki. Resztek nie trzymaj tam, gdzie dosięgną je dzieci i zwierzęta; zasady opisuje wpis o tym, jak zorganizować przechowywanie chemikaliów w domu.

Co zrobić, gdy dziecko albo pies zje przynętę?

Dzwoń do ośrodka toksykologicznego albo pod numer 112 i miej przy sobie opakowanie boraksu. Gdy zjadło zwierzę, jedź do weterynarza. Nie próbuj leczyć domowymi sposobami.

Czym zastąpić boraks na mrówki?

Odstraszają je wyciąg z majeranku, gnojówka z pokrzywy i piołunu, lawenda, mięta, cynamon, fusy kawy i ocet, na przykład ocet spirytusowy. Żaden z tych sposobów nie niszczy gniazda: mrówki po prostu idą inną drogą. Tak samo kończy się sypanie sody na ścieżki, co wyjaśnia tekst o tym, czy soda oczyszczona działa na mrówki. Jako barierę stosuje się też ziemię okrzemkową. Jeśli zależy ci tylko na odgonieniu mrówek od progu, wystarczy odstraszacz. Boraks to narzędzie do likwidacji kolonii.